برتولد اشپولر ( مترجم : جواد فلاطورى )
130
تاريخ ايران در قرون نخستين اسلامى ( فارسي )
خراسان با مذاكراتى توافق كردند كه هيچكدام پياده نشوند ) . « 495 » اگر احترام متقابل با پياده شدن هردو طرف از اسب انجام مىشد ، مراسم ايجاب مىكرد كه به مقام عالىرتبه مجددا هنگام سوار شدن بر اسب كمك شود و ركاب اسب او نگاه داشته شود . « 496 » ( احترام بيشترى خليفه عباسى در سال 453 ه / 1061 م پس از بازگشت از توقيف [ كه توسط امير مرتد فاطمى ، بسا سرى صورت گرفته بود ] نشان داد ؛ وى از آزادكننده سلجوقى خويش - كه در فكر اين بود كه بموقع از اسب پياده شود - خواست كه به هنگام ورود سوار بر اسب حضور به هم رساند ) . « 497 » اجازه يافتن رعايا براى حضور در بارعام ( مثلا براى عرض شكايات ) ، « 498 » دشوار بود . روزهاى معينى از هفته براى اين امر منظور شد . « 499 » امويان و عباسيان متقدم رسم بوسيدن پا را هنوز نمىشناختند . « 500 » امّا در ايران اين رسم به زودى
--> - در طبرستان ) ؛ نرشخى : تاريخ بخارا ، ص 83 و بعد ( سال 275 ه / 888 م در سمرقند ) ؛ محمد بن ابراهيم : تاريخ آل سلجوق ، ص 89 و بعد ( حدود سال 571 ه / 1175 م در كرمان ) . ( 495 ) . طبرى : تاريخ 3 ، ص 720 . ( 496 ) . نرشخى : تاريخ بخارا ، ص 84 ( سال 275 ه / 888 م در سمرقند ) . - نكبى ، Nikbi 165 ( مجددا هم مولر Muller II 52 گزارش كرده است ) . سبكتكين از نوح دوّم سامانى حتى اين اجازه را دريافت داشت كه به علت كهولتش سوار بر اسب بماند . اما با توجه به عظمت پادشاهى وى و « با ناديده گرفتن اعمال قهرآميز و ناپسند وى » از اسب پياده شد و ركاب وى را بوسيد . تا چه حد چاپلوسيهاى دربارى ، قلم را در نوشتن اين ماجرا ، تحت تأثير قرار داده ، نامعلوم است . ( 497 ) . راوندى : راحة الصدور ، ص 110 - شبيه همين احترام در دربار سلجوقى : حسينى در اخبار دولة السلجوقية ، ص 40 ( سال 466 ه / 1074 م ) يا بين يكى از اتابكان و يك زنگى ، در سال 555 ه / 1160 م : همان كتاب ، ص 109 و بعد گزارش داده است . ( 498 ) . سياستنامه ، ص 10 ، 17 ؛ سمعانى : كتاب الانساب ، ص 307 و ظهر صفحه . ( 499 ) . سال 325 ه / 937 م حاكم آمل ، دوشنبهها و پنجشنبهها بارعام داشت : ابن اسفنديار : تاريخ طبرستان ص 218 . - در سال 429 ه / 1038 م طغرل سلجوقى مدتى در چهارشنبهها راجع به حقوق عمومى صحبت مىكرد ، جلد 7 ( براساس ابن اثير : الكامل ، ج 9 ، ص 158 هر هفته دو بار « طبق روش حاكم خراسان » ) در مورد عبد الله طاهرى رجوع كنيد به : گرديزى : زين الاخبار ص 6 و بعد . . Krymskyj I 41 ( 500 ) . Kremer , C . G . II 247 .